De AI-transparantieplicht geldt. Wat toont uw website?
Sinds 2 augustus 2026 gelden de transparantieverplichtingen van artikel 50 van de AI-verordening (Verordening (EU) 2024/1689). Wie een chatbot inzet, AI-beelden publiceert of teksten met AI opstelt, moet dat kenbaar maken — niet ergens in de algemene voorwaarden, maar daar waar bezoekers het waarnemen. In het dagelijkse spraakgebruik: de AI-transparantieplicht.
Deze pagina legt uit wat de verordening vereist, welke boetes artikel 99 kent en hoe het toezicht in Nederland wordt ingericht. DisclosureProof voegt daar bewijs aan toe: de scan bezoekt uw website als een eerste bezoeker, opent de chatwidget, stelt de controlevraag — “Are you an AI?” — leest de metadata van een steekproef van gepubliceerde media en verzegelt wat er te zien was: screenshots plus een hash-manifest. Een getuige, geen widget.
Let op: de gebruikersinterface en het scanrapport zijn momenteel Engelstalig.
De vier verplichtingen van artikel 50
Vier verplichtingen van artikel 50 betreffen wat er op een website zichtbaar is:
| Verplichting | Wat de wet vereist | Wat de scan vastlegt |
|---|---|---|
| Chatbot-transparantie Art. 50 lid 1 |
Wie rechtstreeks met een AI-systeem interacteert, moet daarover worden geïnformeerd — tenzij dat uit de context al duidelijk is. | De scan opent de chatwidget als een bezoeker, controleert of de melding bij de eerste interactie verschijnt en stelt de controlevraag. Bevinding: aangetroffen, niet aangetroffen of GESIGNALEERD. |
| Machineleesbare markering Art. 50 lid 2 |
Output van generatieve AI moet machineleesbaar zijn gemarkeerd als kunstmatig gegenereerd of gemanipuleerd — in de praktijk via C2PA Content Credentials of IPTC-metadata. | De scan leest de metadata van een steekproef van gepubliceerde media — en documenteert wat beeldpipelines en CDN’s onderweg hebben verwijderd. |
| Deepfake-markering Art. 50 lid 4 |
Deepfakes moeten als kunstmatig gegenereerd of gemanipuleerd worden bekendgemaakt. | Zichtbare labels — waaronder de officiële EU-iconen uit bijlage I — worden gedocumenteerd. Of content werkelijk AI-gegenereerd is, is van buitenaf niet vast te stellen; dat loopt via uw verklaring plus attestering. |
| AI-gegenereerde tekst Art. 50 lid 4 |
AI-teksten die het publiek over aangelegenheden van algemeen belang informeren, moeten als zodanig worden bekendgemaakt — behalve bij menselijke controle en redactionele verantwoordelijkheid. | De scan controleert artikelachtige pagina’s op zichtbare vermeldingen en legt de bevinding vast; de redactionele uitzondering documenteert hij via uw verklaring plus attestering. |
Artikel 50 lid 3 (emotieherkenning, biometrische categorisering) is op een website doorgaans niet zichtbaar en valt daarmee buiten wat een externe scan kan waarnemen. Voor alle verplichtingen geldt lid 5: de informatie moet uiterlijk op het moment van de eerste interactie worden verstrekt, op duidelijke en onderscheidbare wijze. Volgens de Commissierichtsnoeren van 20 juli 2026 volstaan een vermelding in de algemene voorwaarden, een botnaam of een robot-icoon alleen doorgaans niet.
Geen algemene overgangstermijn — ook niet door de Omnibus
Een deel van de verwarring stamt uit juli 2026. Verordening (EU) 2026/1744 — de „Digital Omnibus”, gepubliceerd in het Publicatieblad op 24 juli 2026 en in werking sinds 27 juli 2026 — heeft termijnen van het hoogrisicoregime verschoven; veel samenvattingen maakten daarvan „de AI-verordening is uitgesteld”. Artikel 50 heeft de Omnibus onaangetast gelaten: de transparantieverplichtingen gelden gewoon sinds 2 augustus 2026.
De enige overgangsregeling is smal. Voor generatieve systemen die vóór 2 augustus 2026 in de handel zijn gebracht, gaat de machineleesbare markering van art. 50 lid 2 pas op 2 december 2026 in. Al het andere — de chatbot-transparantie van lid 1, de deepfake- en tekstmarkering van lid 4 — geldt al. Of een concreet systeem als „vóór 2 augustus 2026 in de handel gebracht” telt, hoort in een grensgeval thuis bij gekwalificeerd juridisch advies.
Boetes: artikel 99 AI-verordening
Overtreding van de transparantieverplichtingen van artikel 50 kan worden beboet met maximaal 15 miljoen euro of 3% van de totale wereldwijde jaaromzet van het voorgaande boekjaar — het hoogste van de twee bedragen geldt (art. 99 lid 4, onder g). Voor het mkb, met inbegrip van start-ups, geldt telkens het laagste bedrag (art. 99 lid 6). Wat een concrete zaak oplevert, hangt af van de omstandigheden.
Toezicht in Nederland: AP en RDI
Het Nederlandse toezicht op de AI-verordening wordt nog ingericht. Zoals medio 2026 gemeld, vervullen de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) daarbij coördinerende rollen, terwijl de nationale toezichtstructuur wordt afgerond. Sinds 2 augustus 2026 valt artikel 50 onder de handhaving van de bevoegde nationale toezichthouders, met het boetekader van de verordening.
Praktisch: de AP kent rond digitale rechten al een actieve klachtencultuur, en de betrokkenheid van de RDI wijst op een technische invulling van het toezicht — de machineleesbare markering van art. 50 lid 2 is precies het soort verplichting dat een toezichthouder voor digitale infrastructuur weet te testen.
Bedient uw chatbot Nederlandse gebruikers in het Nederlands, maak de AI-melding dan ook in het Nederlands even duidelijk — een eerste regel als „Je chat met een AI-assistent” is het goedkope, duidelijke patroon — en houd uw bewijsdossier tweetalig. Een Engelstalig overzicht van de Nederlandse situatie staat op onze pagina EU AI Act in the Netherlands.
Zelfinschatting of bewijs
Checklists beantwoorden wat er voor u zou moeten gelden — niet wat een bezoeker van uw website daadwerkelijk ziet. Juist dat verschil is bij artikel 50 beslissend: overtredingen zijn van buitenaf zichtbaar, en wat uw website op een bepaalde dag toonde, kunt u achteraf alleen aantonen met eigen, gedateerde documentatie. Daarom zegt het rapport ook nooit dat uw website „compliant” is: een externe scan kan geen conformiteit certificeren — delen van artikel 50 zijn van buitenaf niet waarneembaar. Hij legt vast wat er op een bepaald moment zichtbaar was: aangetroffen, niet aangetroffen of GESIGNALEERD. „Niet aangetroffen” is daarbij geen overtredingsoordeel (waarom we nooit „compliant” zeggen).
De verzegelde bewijzen — screenshots, tijdstempel, hash-manifest — kan iedere derde onafhankelijk op integriteit controleren via de publieke verificatiepagina /verify/. En of een tekst of beeld werkelijk met AI is gemaakt, stelt de scan niet statistisch vast: dat loopt via uw eigen verklaring plus attestering.
De data op een rij
| Datum | Wat geldt |
|---|---|
| 24 juli 2026 | Publicatie van de Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744) in het Publicatieblad. |
| 27 juli 2026 | De Digital Omnibus treedt in werking: termijnen van het hoogrisicoregime schuiven op — artikel 50 blijft onaangetast. |
| 2 augustus 2026 | De transparantieverplichtingen van artikel 50 gelden volledig; het boetekader van art. 99 lid 4, onder g, is van toepassing. |
| 2 december 2026 | Einde van de overgangstermijn van art. 50 lid 2 voor generatieve systemen die vóór 2 augustus 2026 in de handel zijn gebracht. |
Veelgestelde vragen
Geldt de AI-transparantieplicht al?
Ja. De transparantieverplichtingen van artikel 50 van de AI-verordening (Verordening (EU) 2024/1689) gelden sinds 2 augustus 2026; een algemene overgangstermijn is er niet. Enige uitzondering: voor generatieve systemen die vóór 2 augustus 2026 in de handel zijn gebracht, gaat de machineleesbare markering van art. 50 lid 2 pas op 2 december 2026 in — al het overige geldt al.
Heeft de Digital Omnibus artikel 50 uitgesteld?
Nee. Verordening (EU) 2026/1744 (de „Digital Omnibus”), in werking sinds 27 juli 2026, heeft termijnen van het hoogrisicoregime verschoven, maar artikel 50 onaangetast gelaten. Voor de transparantieverplichtingen verandert de Omnibus dus niets.
Welke boetes staan er op overtreding?
Op grond van art. 99 lid 4, onder g: maximaal 15 miljoen euro of 3% van de totale wereldwijde jaaromzet van het voorgaande boekjaar — het hoogste van de twee bedragen geldt. Voor het mkb, met inbegrip van start-ups, geldt telkens het laagste bedrag (art. 99 lid 6).
Wie houdt in Nederland toezicht op artikel 50?
De nationale toezichtstructuur wordt nog afgerond. Zoals medio 2026 gemeld, vervullen de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) daarbij coördinerende rollen. Sinds 2 augustus 2026 valt artikel 50 onder de handhaving van de bevoegde nationale toezichthouders, met het boetekader van de verordening.
Is een vermelding in de algemene voorwaarden voldoende?
Nee. Artikel 50 lid 5 vereist dat de informatie uiterlijk op het moment van de eerste interactie op duidelijke en onderscheidbare wijze wordt verstrekt. Volgens de richtsnoeren van de Europese Commissie van 20 juli 2026 volstaan een vermelding in de algemene voorwaarden, een botnaam of een robot-icoon alleen doorgaans niet.
Bronnen
- Verordening (EU) 2024/1689 (EUR-Lex, Nederlandse taalversie) — artikel 50 (transparantie) en artikel 99 (sancties)
- Verordening (EU) 2026/1744 (EUR-Lex) — de Digital Omnibus
- Europese Commissie: richtsnoeren bij de transparantieverplichtingen van artikel 50 (20 juli 2026; Engels)
- Autoriteit Persoonsgegevens en Rijksinspectie Digitale Infrastructuur
Deze pagina is geen juridisch advies; bepalend zijn de hierboven gelinkte verordeningsteksten. Waar uw situatie niet eenduidig is, hoort ze thuis bij gekwalificeerd juridisch advies.
Wat ziet een eerste bezoeker van uw website?
De scan bezoekt uw homepage als een eerste bezoeker, bevraagt uw chatbot, leest media-metadata en verzegelt de bewijzen. Gratis, zonder registratie. Het rapport is Engelstalig.
Start de gratis scan